Opkomst persoonlijke uitgeeftools: meer zenders, niet persé meer ontvangers
Een van de ontwikkelingen op internet is dat het makkelijker en goedkoper wordt voor personen en bedrijven om te publiceren op internet. Als het makkelijker wordt te publiceren verwacht je dat er meer kennis wordt uitgewisseld. Een rondje langs mogelijkheden en wat kanttekeningen.
Steeds makkelijker
Iets publiceren via internet is een makkelijker geworden en mensen doen het dan ook meer. Het verschijnsel van de 'blog' (een soort dagboek op internet) heeft hieraan bijgedragen. Ook voor het het maken van sites en het publiceren daarop is een groot aantal goedkope, vrij goed werkende oplossingen beschikbaar gekomen. De verbeteringen van de laatste tijd zitten vooral in:
Goedkope software. Software om een blog of website te maken en onderhouden wordt goedkoper en is overal te krijgen.
Gemak voor de publicist. De applicaties die het mogelijk maken een blog of website te maken worden intuïtiever. Mensen zonder al te veel specialistische kennis en vaardigheden kunnen dit soort dingen nu snel en zonder veel moeite onder de knie krijgen. Bij sommige blogpakketten volstaat een emailtje of een simpel formulier. Websites kun je soms met een Word document en een browser bedienen.
Bekendheid, vertrouwdheid. Veel mensen maken al of niet in de privésfeer kennis met het fenomeen en raken er zo vertrouwd mee, leren voor- en nadelen kennen.
Verschillende oplossingen
We noemen een paar manieren om gemakkelijk op internet te publiceren.
De groups/emaillijsten zoals bijvoorbeeld die van Yahoo. Dit is een manier om emails naar een openbare of besloten lijst te sturen. Iemand 'post' iets in het openbaar en de reacties erop zijn ook te lezen. Zo'n group kan gemodereerd zijn, dat wil zeggen dat er iemand is die reacties kan weigeren, weghalen of redigeren. Veel groups zijn uitgebreid met mogelijkheden om behalve emails ook foto's, bestanden, favorieten en andere min of meer gestandaardiseerde info te delen.
De blog. Een 'echte' blog maakt het makkelijk om naar iets op internet te verwijzen en er commentaar op te leveren. Doe je dit dagelijks of vaker dan is sprake van een blog. Er zijn veel varianten zoals een fotoblog, een reis(b)log en zo voort. Er zijn websites waar je in een paar minuten een blog aanmaakt. Die heeft dan meestal wel een standaardvorm maar dat hoeft geen bezwaar te zijn. Blogger, onlangs gekocht door Google, is een van de bekendste oplossingen.
Ook is er veel software te downloaden die je zelf op een webserver kan zetten. In principe is iedere computer die via kabel of ADSL continu met internet is verbonden al te installeren is server voor je blog. Dit vergt wel wat meer kennis van computers, software en tegenwoordig ook zeker van beveiliging.
Blogs zijn vooral geschikt voor individuele publicisten. Daarom zijn er ook al vormen ontstaan die meer geschikt zijn om samen te werken. Men spreekt ook wel van K-logs (de K is van Knowledge). Er is ook een website waar iedereen op kan publiceren en redigeren. Een vorm die enige bekendheid geniet is de zogenaamde Wiki. Wikipedia is bijvoorbeeld een encyclopedie waaraan iedereen kan bijjdragen. Het systeem houdt nauwgezet bij wie welke wijzigingen aanbrengt, wat enige drempel opwerpt om er een rommel van te maken. De Wiki is wellicht nog een marginaal verschijnsel maar in bepaalde kringen zie je wel serieuze toepassingen. Computerbedrijf Sun is er onlangs meer mee gaan werken in de communicatie met relaties.
Een kruising tussen een blog en een wiki schijnt nu een bloki te heten. Er is al het een en ander over te vinden op internet.
Virtuale offices en andere manieren om info te delen via internet. Er is een tijdje geweest dat jan en alleman een gratis 'virtueel kantoor' aanbood. De meeste van deze aanbieders zijn verdwenen of zijn ertoe overgegaan geld te vragen voor het huren van een virtueel kantoor. Het zakenblad Quote is onlangs ook als provider begonnen en biedt daarmee ook dergelijke faciliteiten.
Online vergaderfaciliteiten zijn vaak ook een manier om te publiceren op internet. Met een webcam en een internetverbinding kom je al een heel eind. Webex is een aanbieder die dit vrij makkelijk maakt. Heb je dit goed onder de knie dan kun je makkelijk een online cursus of 'webinar' organiseren.
Kanttekeningen
Nu mensen makkelijker kunnen publiceren komen veel mensen met specialistische kennis ertoe een eigen blog of website te openen. Dat is een prima idee. Maar er is nog een aardige weg te gaan voordat je echt kunt zeggen dat er meer laat staan efficiënter kennis wordt gedeeld. Ten eerste zijn er diverse algemene problemen met kennisdelen, waarover op deze site eerder een artikel verscheen (Kennis delen is niet makkelijk maar de poging heeft al waarde).
Daarbovenop zijn er voor dit soort tools nog een aantal andere belangrijke kanttekeningen te plaatsen:
Voor een geslaagd experiment is veel betrokkenheid van publicisten en kerndoelgroep nodig. Het is beter te starten met een kleine groep van 'believers' die eerst iets kunnen bewijzen. Succes is gemakkelijker uit te bouwen dan mislukking is recht te breien. Vaak geldt hier dat je maar een keer de kans krijgt om een eerste indruk te maken.
Leer van het succes en de mislukkingen van anderen. Voordat je een vorm kiest en er mee van start gaat is er zeker op internet iemand te vinden die al iets vergelijkbaars heeft bedacht en geprobeerd. Er is heel veel info op internet te halen over dit soort samenwerkingstools omdat het over het algemeen de internetenthousiasten en programmeurs zijn die er eerst mee experimenteren. Het is soms even doorbijten maar de fora en discussies die je kunt vinden zijn vaak geweldig nuttig.
Voor heel veel publicisten geldt dat een redactieslag enorm helpt. Wat je zelf schrijft vind je per definitie te begrijpen. Een ander kan daar bijna altijd wat aan toevoegen. Je kunt werken met redacteuren die vooral redactionele kwaliteiten hebben (en geen inhoudelijke kennis van het onderwerp) of je kunt kiezen voor peer-to-peer controle, waarbij een andere specialist op hetzelfde terrein meeleest en becommentarieert. Beide is nog mooier maar dat kost ook geld en tijd natuurlijk.
Een aantal centrale voorzieningen rondom persoonlijke publicaties kunnen erg helpen: een zoekmogelijkheid, een pagina met wat selecties (bijvoorbeeld: recent verschenen en top 10 meestbezocht, dat kan automatisch, tot favorieten van de redactie, dus handmatig).
Een helpdesk voor publicisten, bij voorkeur een die proactief werkt (dus zelf even contact opneemt als er iets niet goed is gegaan), is goud waard. Ook de bezoekers profiteren daarvan mee.
Een orgaan dat spelregels, richtlijnen of tips uitvaardigt en zorgt voor verbeteringen waarvan iedere publicist kan meeprofiteren (bijvoorbeeld verbeteringen aan de software die beschikbaar is). De 'open source' beweging en het hele internet hebben veel bijgedragen aan experimenten waarbij dit uitgaat van de gebruikers zelf. De democratie is al vele malen opnieuw uitgevonden maar ook de meritocratie (wie het meest bijdraagt heeft het meest te vertellen) tiert welig.
Zorg voor zoveel mogelijk informatie vooraf en gaandeweg over waar de gebruikers behoefte aan hebben op de terreinen waar de publicisten iets vanaf weten. Ook feedback op gebruikersvriendelijkheid van de applicaties is erg belangrijk. Het is goed om regelmatig te bekijken waarop mensen klikken, wat ze in een zoekvakje invullen en andere basic info over hoe ze een systeem gebruiken.
In het algemeen kun je stellen dat veel projecten om samenwerken en kennisdelen te bevorderen door publicatiemogelijkheden teveel gericht zijn op het zenden en de techniek (met alle toeters en bellen) die dat mogelijk maakt. Veel zenders betekent niet automatisch meer ontvangers dus een investering aan die kant heeft meestal veel rendement.