Veel bedrijven associëren kennismanagement en online leren met dikke boeken, ingewikkelde verhalen en mislukte projecten. Omdat veel communicatiemensen en HRMers weinig affiniteit hebben met de mogelijkheden van technologie zie je weinig succesvolle voorbeelden van kennismanagement en e-learning projecten. De projecten die je wel ziet zijn kostbaar en lijken niet voor iedereen weggelegd.

Een technologisch eenvoudige toepassing die inspiratie levert is de Stemwijzer. Door je mening te geven over 30 stellingen vergelijk je je eigen politieke ideeën met de keuzes in partijprogramma's. Technologisch is het maken en aanbieden van zo'n test niet moeilijk. Hooguit moet je wat extra investeren als je hoge verwachtingen hebt van de 'wetenschappelijke' betrouwbaarheid van de uitkomsten. Dit is echter lang niet altijd van groot belang. De inspanning om de partijprogramma's uit te pluizen en te kiezen over welke stellingen alle partijen een duidelijke uitspraak doen is uiteraard groter. Maar het Instituut voor Publiek en Politiek, de initiatiefnemer van deze site, heeft ongetwijfeld alle kennis hiervoor in huis en de mensen die er zitten doen dit soort werk ongetwijfeld toch al. De inspanning zit dus vooral in het gestructureerd opslaan van die kennis die daar aanwezig is.

Onze stelling is dat heel veel organisaties met een beperkte inspanning een database zouden kunnen maken waarin een stukje essentiële kennis is opgeslagen. Ben je zo ver dan is het makkelijker om de kennis te verkopen of kennis van anderen te toetsen door het maken van een online test of een online kennisspel. De waarde van zo'n inspanning is groot:

• Het is een handige manier om uit te leggen waar je verstand van hebt op een website. Een dik rapport met een analyse van de standpunten van de partijen zou bij een groot publiek weinig kans maken, een test is veel makkelijker en leuker.
• Een dergelijke test kan – mits goed gemaakt – een reden voor mensen zijn om naar de site te komen en zo met de organisatie erachter kennis te maken.
• De organisatie zelf heeft een gestructureerde manier om de kennis van medewerkers te versterken, zichtbaar te maken en actueel te houden. Als je informatie tot de 'soft assets' van een bedrijf wilt laten behoren is een dergelijke zichtbaarheid een geweldige vooruitgang.

Behalve de stemwijzer is een meer ludieke, waarschijnlijk minder dure maar verder vergelijkbare inspiratiebron te vinden in de vorm van de KenJeLijsttrekker Test van Onlijn.nl.

Een andere inspiratiebron rond de verkiezingen is de Politieke Aandelen Markt (PAM) van de Volkskrant. Het bedenken en aanbieden van een dergelijk spel (of simulatie) is van een heel andere orde. Er komt heel wat bij kijken en de kosten zullen aanzienlijk zijn. De Volkskrant werkt hiervoor echter samen met een Amerikaanse Universiteit, dus de inspanning zal wel overzichtelijk zijn, ze hoeven niet alles zelf te bedenken. Voor de afhandeling van de financiële transacties wordt samengewerkt met accountant KPMG, die hierbij ongetwijfeld weer een bepaald belang heeft.

PAM is een marktplaats waar je met echt geld kunt gokken op de uitkomsten van de verkiezingen. Zoals dat ook gaat op een 'echte' aandelenmarkt kun je geld verdienen als je voorspellingen over de uitslagen uitkomen. Dat geldt des te meer naarmate je voorspellingen origineler waren. Als iedereen een bepaalde verwachting heeft is dat al in de prijs van een aandeel verwerkt. Als jij een van de weinigen bent die iets zag aankomen en je hebt je aankoopgedrag daarop afgestemd, dan kun je geld verdienen. De inzetten zijn overigens beperkt in dit geval.

Een markt als PAM hoeft niet met echt geld te werken, je kunt ook met fictief geld werken. Dat bespaart je ellende maar zoals echte gokkers weten maakt het wel degelijk verschil of er 'echt geld' mee gemoeid is, zelfs als de bedragen maar klein zijn.

PAM is een uitstekende manier om mensen aan het denken te krijgen over hoe een 'markt', in dit geval de politieke markt, nu eigenlijk werkt. Mensen zullen moeten nadenken over wat de kansen van een politicus of partij bepaalt en welke gebeurtenissen invloed hebben op de toekomstige uitslagen. Voordeel voor de Volkskrant is dat de informatiehonger zal toenemen, dat is een honger die de krant graag zal willen stillen.

PAM is ook een manier om mensen informatie en ook kennis te laten uitwisselen. Dat gebeurt eigenlijk met iedere aan- of verkoop. Daarnaast zullen veel mensen deelnemen in groepen en kan PAM/De Volkskrant ook schrijven over de tussenstanden (kennis van journalisten, experts die aan het woord komen, bronnen die worden geraadpleegd). Het spel biedt ook mogelijkheden om online van gedachten te wisselen maar ook als het offline gebeurt is er sprake van kennisuitwisseling. Het is heel goed denkbaar dat een ervaren marktspeler een minder ervaren speler aan de hand neemt en zo in korte tijd veel van zijn kennis overdraagt. Dat zou ook heel goed kunnen in de vorm van een Weblog (ook wel afgekort tot Blog) van een expert, die de gebeurtenissen op de markt becommentarieert. Het wachten is bijvoorbeeld op de reacties van Zalm (VVD) en Klaas de Vries (PVDA) op gebeurtenissen op de Politieke Aandelen Markt in hun Weblogs.

De situatie die met PAM wordt gesimuleerd lijkt heel erg op de echte wereld. Er is heel veel informatie uit verschillende bronnen, er zijn heel veel factoren die invloed hebben, toch kun je maar een beperkt aantal beslissingen nemen (kopen of verkopen).

Een game of simulatie hoeft lang niet zo ingewikkeld te zijn als de Politieke Aandelen Markt om succes te hebben op het gebied van kennisuitwisseling en kennisoverdracht. Er zijn eenvoudiger voorbeelden.

In het algemeen durven we te stellen dat je als middelgroot bedrijf voor een overzichtelijk budget altijd een goede eerste ervaring kan opdoen door een eenvoudige kennisdatabase met online test te ontwikkelen. Maar eerst maar eens de Stemwijzer en KenJeLijsttrekker afleggen en inschrijven voor PAM is een goed begin om zelf ideeën en kennis op te doen.