In dit artikel worden de verschillende spelvormen tegen elkaar afgezet en wordt gesteld dat spelletjes alleen zinvol zijn in combinatie met andere, meer langdurige communicatiemiddelen zoals een uitzendprogramma voor medewerkers.
Hoe doelgroepen te betrekken bij duurzaam ondernemen
Duurzaamheid is in; duurzaamheid is marketable. Maar hoe maak je belanghebbenden zoals klanten, medewerkers en aandeelhouders bewuster van een specifiek thema? En hoe verander je hun gedrag? De visie van het top-management moet omgezet worden in beleving bij de gekozen belangengroepen. De opgave is dus om visie te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Belanghebbenden zoals werknemers moeten via kennis en houding komen tot nieuwe inzichten en ander gedrag. Uit de praktijk blijkt dit lang niet altijd eenvoudig. Op zoek dus naar passende communicatiemiddelen.
Plezier - kennis - draagvlak
Een middel dat steeds vaker wordt ingezet is een spel. Logisch gezien de vrijwilligheid op basis waarvan de deelnemers moeten leren. Een spel betekent plezier. En vanuit plezier is kennis makkelijker over te dragen. Die kennis is hard nodig om te komen tot een veranderde houding en ander gedrag. Concrete voorbeelden zijn er te over. Rabobank bijvoorbeeld gebruikt al jaren met succes een speciaal voor hun ontwikkeld duurzaamheids bordspel en woningcorporatie de Dageraad heeft een integriteitsspel voor haar medewerkers gelanceerd.
Gebrek aan interne medewerking is probleem
De opkomst van spelletjes heeft alles te maken met het belang van intern draagvlak van een corporate responsibility programma. Wetenschappelijk onderzoek wijst namelijk uit dat falende duurzaamheidsprogramma’s over het algemeen te wijten zijn aan gebrek aan medewerking van binnenuit. Met name afdelingen als financiën en commercie zijn hier debet aan en een gebrek aan kennis speelt hierbij een dominante rol. De waarde van dergelijke programma’s is nog onvoldoende bekend op middel-management niveau.
Aandeelhouders en klanten
Ook bedrijven die hun aandeelhouders en klanten willen overtuigen van de meerwaarde van duurzaamheid zetten een spel in als hulpmiddel. Zo heeft BT, het voormalige British Telecom, een spel laten ontwikkelen om belangstellenden via internet kennis te laten maken met de problemen van het ondernemerschap. Spelers worden voor dillemma’s gesteld met 3 mogelijke antwoorden en krijgen direkt reaktie van hun “stakeholders”. Op kleinere schaal zijn ook genoeg voorbeelden te vinden. Zo bracht De Boer Grafische Producties, die in december 2004 de groenste drukpers ter wereld lanceerde, het Normen en Waarden kwartet uit.
Verschillende werkvormen
Maar hoe kom je tot een iets wat voldoet aan de gestelde communicatie-eisen en hoe lang duurt het effect ervan? Belangrijk voor de keuze voor een middel is het geplande doel. Onderstaande afbeelding illustreert de inzetbaarheid van de verschillende werkvormen.

Teaching or preaching
Door de hoeveelheid informatie af te zetten tegen het gewenste aantal deelnemers, kan in eerste instantie een goede indruk worden verkregen over het beste communicatiemiddel. Centrale vraag hierbij is of de nadruk op “teaching” (leren) of op “preaching” (bekend maken) moet komen te liggen. Natuurlijk zijn dit niet de enige selectiecriteria van belang. Andere belangrijke factoren zoals de doelgroep, het beschikbare budget en hoe het spel aan de man gebracht moet worden, moeten zeker niet uit het oog worden verloren.
Nadelen spel als leervorm
Het toepassen van spelletjes als leervorm heeft echter ook een duidelijk nadeel zoals een aantal bedrijven inmiddels hebben ondervonden. Door het vrijblijvende karakter blijft er weinig hangen van de geboden informatie en verandert er in de houding van de deelnemers (te) weinig en in het gedrag vrijwel niets. Het gekozen thema moet beklijven wil het aansporen tot aktie. Daarnaast is de reikwijdte van spelletjes beperkt.
Maak het thema tastbaar
Eén van de meest effectieve manieren is om het thema tot leven te brengen, dichterbij te halen. En niet alleen via de geijkte nieuwsbrief met de al even geijkte tranentrekkende verhalen. Een veel toegepast en effectief middel is een uitzendprogramma voor medewerkers. De crux achter een dergelijk uitzendprogramma is dat er interne journalisten worden gecreeerd. Bekenden, vrienden, collega’s met een echt verhaal; een verhaal wat ze zelf hebben meegemaakt; zendelingen in de goede zin van het woord.
Concrete voorbeelden
Om wat concrete voorbeelden te noemen: Bij Douwe Egberts gaan in het kader van het World of Coffee programma een tiental medewerkers naar Oeganda. Rabobank Foundation stuurt 36 medewerkers, klanten en kunstenaars de wereld over en TPG leidt uit eigen gelederen zo’n 400 vrijwilligers per jaar op als hulpverlener. De lijst met voorbeelden is nog langer: Randstad pakt het professioneel aan door een partership met Voluntary Services Oversea aan te gaan, een internationale hulpverleningsorganisatie. En NovoNordisk, marktleider in diabetesmedicijnen, stuurt medewerkers 3 weken naar Tanzania om te helpen in het lokale diabetes centrum.
Bewustwording en aanzet cultuurverandering
Spelletjes kunnen een prima begin vormen van bewustwording en als aanzet dienen voor cultuurverandering bij klanten, consumenten en medewerkers. Maar betrouwbare collega’s die het verhaal uit eerste hand vertellen: Een betere uitnodiging voor deelnemen is nauwelijks denkbaar...
Bijlage 1. Selectiecriteria leermiddelen
|
Factor |
Casestudie |
Bordspel |
Internetspel |
|
Kosten |
Medium |
Medium |
Hoog |
|
Reikwijdte |
Laag |
Medium |
Hoog |
|
Hoeveelheid informatie |
Hoog |
Medium |
Laag |
|
Kennis, houding, gedrag |
Kennis |
Kennis, houding |
Gedrag |
|
Binding |
Hoog |
Hoog |
Medium |
|
Distributie |
Lastig |
Lastig |
Makkelijk |
|
Blijvend effect |
Medium |
Laag |
Zeer laag |
|
Plezier |
Laag |
Hoog |
Medium-hoog |
|
Typische toepassing |
Management Development Programma |
Lokale Management Teams |
Kinderen van stakeholders |
|
Voorbeeld |
ABN AMRO microfinancing |
Sustainability coffee game |
TPG: Kids moving the world |
Interessante links met voorbeelden:
Auteur: Jan van der Kaaij - Between Us [profiel Jan in netwerk Ehio]
Bronnen: